Για να κατανοήσουμε τις διατροφικές μας επιλογές, είναι απαραίτητο να εξετάσουμε τους παράγοντες που μας ωθούν να επιλέγουμε και να αγοράζουμε συγκεκριμένα τρόφιμα και ποτά. Μια έρευνα του EUFIC ανέλυσε τις καταναλωτικές συνήθειες σε πέντε χώρες (Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Ιταλία, Πολωνία, Τουρκία), χρησιμοποιώντας την προσέγγιση της αλυσίδας μέσων-σκοπού για να αποφύγει την καθοδήγηση των συμμετεχόντων. Η έρευνα αυτή, βασισμένη σε 50 εις βάθος συνεντεύξεις ανά χώρα, αποκάλυψε δύο κεντρικά θέματα που καθορίζουν τις επιλογές των καταναλωτών: την “απόλαυση” και την “υγεία”.

Απόλαυση και Υγεία ως Κίνητρα

Οι καταναλωτές επιδιώκουν μια ευχάριστη εμπειρία από την κατανάλωση των τροφίμων, αλλά παράλληλα αναζητούν και οφέλη για την υγεία. Ωστόσο, η σύνδεση ενός προϊόντος με την υγεία δεν βασίζεται πάντα στην πραγματική του θρεπτική αξία. Συχνά, είναι το συναίσθημα που προκαλείται κατά την κατανάλωσή του που το κάνει να θεωρείται υγιεινό.

Το τελικό, κοινό κίνητρο για όλους τους συμμετέχοντες ήταν η ευτυχία. Η κατανάλωση τροφίμων και ποτών, ανεξαρτήτως χώρας, θεωρήθηκε ως ένας δρόμος προς την επίτευξη αυτής της τελικής επιθυμίας.

Πολιτισμικές Διαφορές και Συμμετοχή με τα Τρόφιμα

Η έρευνα αποκάλυψε σημαντικές πολιτισμικές διαφορές στον τρόπο που οι καταναλωτές αντιλαμβάνονται τα τρόφιμα:

• Ηνωμένο Βασίλειο: Οι καταναλωτές επικεντρώνονται κυρίως στα θέματα υγείας, βλέποντας τα τρόφιμα ως πηγή θρεπτικών συστατικών.
• Ιταλία: Οι καταναλωτές διατηρούν μια ισορροπία μεταξύ υγείας και απόλαυσης, δείχνοντας επίσης ενδιαφέρον για την υποστήριξη της τοπικής παραγωγής.
• Γαλλία: Οι Γάλλοι καταναλωτές δίνουν έμφαση στην απόλαυση και έχουν μια πιο ολιστική προσέγγιση, με κίνητρο την ευεξία.
• Πολωνία: Η υγεία αποτελεί τον ισχυρότερο παράγοντα. Τα τρόφιμα θεωρούνται ως πηγή ενέργειας για την εργασία και την παραγωγικότητα.
• Τουρκία: Τα αποτελέσματα ήταν τα πιο σύνθετα, πιθανόν λόγω της πολιτισμικής έμφασης στη φιλοξενία και τη φροντίδα της οικογένειας. Οι Τούρκοι καταναλωτές επιδιώκουν επίσης την αυτοεκτίμηση και την αναγνώριση μέσω των επιλογών τους.

Μια ποσοτική έρευνα που ακολούθησε επιβεβαίωσε αυτές τις πολιτισμικές διαφορές. Διαπιστώθηκε ότι οι Τούρκοι καταναλωτές είχαν την υψηλότερη συμμετοχή με τα τρόφιμα (εμπλοκή), δηλαδή τα θεωρούσαν πιο σημαντικά στη ζωή τους. Ακολούθησαν οι Ιταλοί και οι Πολωνοί, ενώ το χαμηλότερο επίπεδο συμμετοχής παρατηρήθηκε στους καταναλωτές του Ηνωμένου Βασιλείου και της Γαλλίας. Αυτό το εύρημα υπογραμμίζει ότι οι παράγοντες επιλογής τροφίμων, όπως η τιμή, η υγεία και η ευκολία, είναι πιο σημαντικοί για τους Τούρκους καταναλωτές από ό,τι για τους υπόλοιπους.

Συμπέρασμα

Οι διατροφικές επιλογές μας δεν καθορίζονται μόνο από αντικειμενικούς παράγοντες, όπως η θρεπτική αξία, αλλά και από υποκειμενικά κίνητρα, όπως η απόλαυση και η ευτυχία. Οι πολιτισμικές διαφορές παίζουν επίσης καθοριστικό ρόλο, διαμορφώνοντας τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τα τρόφιμα και την προσωπική μας σχέση με αυτά.