Στο πλαίσιο του πρώτου μακροπρόθεσμου στόχου μας, που είναι η ενίσχυση της παιδείας στις επιστήμες τροφίμων και υγείας, διεξαγάγαμε αυτή την έρευνα για να διαπιστώσουμε τι κατανοούν οι καταναλωτές σε αυτόν τον τομέα και ποια είναι τα μεγαλύτερα κενά γνώσεων, ώστε να προσαρμόσουμε καλύτερα τις δραστηριότητές μας στην αντιμετώπιση αυτών των κενών.

Ευρωπαϊκή Έρευνα για τον Διατροφικό Γραμματισμό 2023-2024:

• Στόχος: Αξιολόγηση των γνώσεων των καταναλωτών για τη διατροφή, την υγεία και την επιστήμη των τροφίμων, με στόχο τον εντοπισμό των τομέων που χρήζουν εκπαίδευσης και επικοινωνίας.
• Συμμετέχοντες: 500 άτομα από κάθε χώρα (Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Σλοβενία) και 1000 από την Τουρκία.
• Περίοδος διεξαγωγής: Φθινόπωρο 2023, εκτός από την Τουρκία (χειμώνας 2024).
• Δείγμα: Εθνικά αντιπροσωπευτικό ως προς την ηλικία (18 έως 99 ετών) και το φύλο.
• Ερωτήσεις: Περίπου 65 ερωτήσεις, με διάρκεια συμπλήρωσης 15 λεπτά.

Ευρήματα από τις Διατροφικές Γνώσεις

Το πρώτο μέρος της έρευνας εξέτασε τις διατροφικές γνώσεις των συμμετεχόντων, με περίπου 40 ερωτήσεις σωστού/λάθους. Παρουσιάστηκαν οι πιο διαδεδομένοι μύθοι και τα ευρήματα που σχετίζονται με αυτούς: δηλαδή, εκείνοι στους οποίους οι περισσότεροι συμμετέχοντες έκαναν λάθος και που έχουν τη δυνατότητα να προκαλέσουν μεγαλύτερη βλάβη.

Βασικά Ευρήματα:

• Σύγχυση σχετικά με το τι συνιστά ένα υγιεινό γεύμα και μια ισορροπημένη διατροφή.
• Σύγχυση σχετικά με τους υδατάνθρακες.
• Σύγχυση σχετικά με τα φρέσκα έναντι των ελαφρώς επεξεργασμένων προϊόντων.
• Λιγότερη σύγχυση σχετικά με το επεξεργασμένο κρέας.
• Καχυποψία για τα πρόσθετα τροφίμων.
• Σύγχυση σχετικά με τα αυγά και τα γαλακτοκομικά.
• Οι περισσότεροι άνθρωποι πιστεύουν ότι το κόκκινο κρασί είναι υγιεινό.
• Λιγότερη σύγχυση σχετικά με τις τροφές που αυξάνουν την αρτηριακή πίεση.
• Η διατροφή γενικά θεωρείται ότι έχει την ισχυρότερη επίδραση στην παχυσαρκία και την ασθενέστερη επίδραση στον καρκίνο.

Πώς να βελτιώσουμε τον Διατροφικό Γραμματισμό

Οι καταναλωτές χρειάζονται περισσότερη εκπαίδευση για:

• Τη σύνθεση ενός υγιεινού γεύματος και μιας ισορροπημένης διατροφής.
• Τη σχέση μεταξύ υδατανθράκων και αύξησης βάρους.
• Τις επιδράσεις του κόκκινου κρασιού/αλκοόλ.
• Τις επιδράσεις των αυγών στη χοληστερόλη.
• Τη διατροφική αξία των κατεψυγμένων προϊόντων.
• Τις συστάσεις για τα γαλακτοκομικά προϊόντα.

Για να επιτευχθεί αυτό:

• Απαιτείται περισσότερη έρευνα για τον καλύτερο τρόπο επικοινωνίας σχετικά με την ισορροπημένη διατροφή και τις διατροφικές συστάσεις, ώστε να αυξηθεί η συμμετοχή και η κατανόηση.
• Χρειάζεται αυξημένη διάδοση πληροφοριών μέσω της ανάπτυξης ικανοτήτων με επαγγελματίες υγείας, κοινοτικά κέντρα, σεφ κ.λπ.
• Πρέπει να αυξηθεί η διάδοση κατάλληλων διατροφικών κανόνων μέσω του κλάδου εστίασης (HoReCa), της λιανικής πώλησης και των μέσων ενημέρωσης.
• Ανάπτυξη εργαλείων που βοηθούν τους ανθρώπους να σχεδιάζουν ισορροπημένες δίαιτες και να αξιολογούν τη δική τους διατροφή.

Ευρήματα από τον Επιστημονικό Γραμματισμό

Το δεύτερο μέρος της έρευνας αφορά την παιδεία στην επιστήμη των τροφίμων. Εξετάσαμε την κατανόηση των ανθρώπων σε καθημερινά επιστημονικά θέματα που μπορεί να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύουν τα ευρήματα διατροφής που αναφέρονται στα μέσα ενημέρωσης.

Βασικά Ευρήματα: Οι καταναλωτές αντιμετωπίζουν δυσκολίες με:

• Συσχέτιση έναντι αιτιότητας.
• Τη διαφοροποίηση μεταξύ επιδημιολογικών και πειραματικών δεδομένων.
• Την επιστημονική συναίνεση.
• Την περιορισμένη κατανόηση της σχέσης δόσης-απόκρισης και της γενικευσιμότητας.

Πώς να βελτιώσουμε τον Επιστημονικό Γραμματισμό:

• Οι υπεύθυνοι επικοινωνίας της επιστήμης τροφίμων (δημοσιογράφοι, ειδικοί, υπεύθυνοι δελτίων τύπου πανεπιστημίων) χρειάζονται επίσης περισσότερη εκπαίδευση και πόρους σχετικά με τον τρόπο ερμηνείας των ερευνητικών ευρημάτων και την αξιοπιστία/γενίκευσή τους, καθώς και τον τρόπο καλύτερης επικοινωνίας των ευρημάτων, των περιορισμών και των επιπτώσεών τους στο κοινό.
• Εκπαίδευση σχετικά με την επιστήμη, την ψηφιακή τεχνολογία και τον γραμματισμό στα μέσα ενημέρωσης μέσω σχολείων, πανεπιστημίων, κοινοτικών κέντρων, βιβλιοθηκών κ.λπ.

Ευρήματα για τα Τμήματα Καταναλωτών

Τα τμήματα καταναλωτών που τείνουν να έχουν λιγότερο υγιεινές διατροφικές συνήθειες τείνουν επίσης να παρουσιάζουν χαμηλότερο επίπεδο διατροφικών γνώσεων. Πρόκειται για τους νεότερους ενήλικες, τους άνδρες και τα άτομα με χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο.

Τμήματα που χρειάζονται περισσότερη υποστήριξη:

• Νεότεροι ενήλικες
• Άνδρες
• Όσοι έχουν χαμηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης

Πώς να προσεγγίσουμε αυτά τα τμήματα:

• Έρευνα για τον καλύτερο τρόπο επικοινωνίας των πληροφοριών για τα τρόφιμα σε αυτά τα τμήματα (π.χ., επίπεδο γλώσσας, αύξηση της συνάφειας και της εφαρμοσιμότητας των πληροφοριών).
• Διάδοση πληροφοριών μέσω σχολείων, πανεπιστημίων, συλλόγων νέων, αθλητικών συλλόγων/γυμναστηρίων.
• Διάδοση πληροφοριών μέσω της ανάπτυξης ικανοτήτων με τράπεζες τροφίμων/κοινωνικές υπηρεσίες.

Θέλετε να μάθετε περισσότερα; Επικοινωνήστε με την betty.chang@eufic.org.

Συγχρηματοδοτείται από το πρόγραμμα EU4Health της Ευρωπαϊκής Ένωσης βάσει της συμφωνίας επιχορήγησης αριθ. 101124527.