Στον σημερινό κόσμο που δίνει έμφαση στην υγεία, οι καταναλωτές αναζητούν όλο και περισσότερο πληροφορίες σχετικά με τη διατροφική σύνθεση και τα οφέλη για την υγεία των τροφίμων που καταναλώνουν. Ως αποτέλεσμα, οι ισχυρισμοί σχετικά με ορισμένες ιδιότητες των τροφίμων έχουν αποκτήσει εξέχουσα θέση στις συσκευασίες τροφίμων. Στην ΕΕ, τρία είδη ισχυρισμών επιτρέπεται να γίνονται στα τρόφιμα: «διατροφικοί ισχυρισμοί», «ισχυρισμοί υγείας» και ισχυρισμοί «μείωσης παράγοντα κινδύνου ασθένειας». Αυτό το άρθρο εξερευνά τι σημαίνουν αυτοί οι ισχυρισμοί και τη σημασία της κριτικής τους αξιολόγησης για την προώθηση καλύτερης διατροφής και συνολικής υγείας.

Τι είναι οι διατροφικοί ισχυρισμοί;

Οι διατροφικοί ισχυρισμοί δηλώνουν, υπονοούν ή συνεπάγονται ότι ένα τρόφιμο έχει μια συγκεκριμένη ευεργετική διατροφική ιδιότητα λόγω της σύνθεσής του (όσον αφορά την ενέργεια ή ένα συγκεκριμένο θρεπτικό συστατικό). Υπογραμμίζουν ότι ένα προϊόν έχει υψηλή ή χαμηλή περιεκτικότητα σε ένα συγκεκριμένο θρεπτικό συστατικό. Το υψηλό/χαμηλό επίπεδο αυτού του θρεπτικού συστατικού πρέπει να αναγράφεται σαφώς στην ετικέτα, κοντά και με την ίδια προβολή όπως ο ισχυρισμός. Οι διατροφικοί ισχυρισμοί ρυθμίζονται από την Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων (EFSA).

Τι είναι οι ισχυρισμοί υγείας;

Οι ισχυρισμοί υγείας δηλώνουν, υπονοούν ή συνεπάγονται ότι υπάρχει σχέση μεταξύ ενός τροφίμου ή ενός από τα συστατικά του και της υγείας. Αυτός ο τύπος ισχυρισμού αναφέρει τη λειτουργία που διαδραματίζει το θρεπτικό συστατικό στο σώμα. Οι ισχυρισμοί υγείας πρέπει να βασίζονται σε γενικά αποδεκτά επιστημονικά δεδομένα και να είναι σαφώς κατανοητοί από τον μέσο καταναλωτή. Για παράδειγμα, όταν ένα προϊόν φέρει τον διατροφικό ισχυρισμό «πηγή ασβεστίου» μπορεί επίσης να φέρει τον ισχυρισμό υγείας «το ασβέστιο είναι απαραίτητο για τη διατήρηση των φυσιολογικών οστών και δοντιών». Ένα άλλο παράδειγμα ισχυρισμού υγείας είναι «η βιταμίνη C συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος». Ένας τέτοιος ισχυρισμός μπορεί να γίνει μόνο όταν το προϊόν είναι «πηγή βιταμίνης C» ή «υψηλό σε βιταμίνη C».

Ένας ισχυρισμός «μείωσης παράγοντα κινδύνου ασθένειας» είναι ένας συγκεκριμένος τύπος ισχυρισμού υγείας, ο οποίος δηλώνει ότι ένα τρόφιμο ή ένα από τα συστατικά του μειώνει σημαντικά έναν παράγοντα κινδύνου για ανθρώπινες ασθένειες. Για παράδειγμα, οι φυτικές στερόλες μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση της χοληστερόλης στο αίμα, μειώνοντας έτσι έναν παράγοντα κινδύνου για καρδιαγγειακές παθήσεις. Αυτός ο συγκεκριμένος ισχυρισμός μπορεί να χρησιμοποιηθεί για αλείμματα κίτρινων λιπών, γαλακτοκομικά προϊόντα, μαγιονέζα και σάλτσες σαλάτας με περισσότερο από 1,5 φυτικές στερόλες. Στη συσκευασία θα αναγράφεται «Οι φυτικές στερόλες και οι εστέρες φυτικών στανολών έχει αποδειχθεί ότι μειώνουν/ελαττώνουν τη χοληστερόλη του αίματος. Η υψηλή χοληστερόλη είναι παράγοντας κινδύνου στην ανάπτυξη στεφανιαίας νόσου».

Όταν οι παραγωγοί επιθυμούν να προβάλουν ισχυρισμούς υγείας σε προϊόντα διατροφής, υπάρχουν σημαντικές οδηγίες για να διασφαλιστεί ότι οι καταναλωτές έχουν τις απαραίτητες πληροφορίες. Εάν ένα τρόφιμο φέρει ισχυρισμό υγείας, πρέπει να περιλαμβάνει πρόσθετες πληροφορίες, όπως μια δήλωση που να τονίζει τη σημασία μιας ποικίλης και ισορροπημένης διατροφής και τη διατήρηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής. Αυτό υπογραμμίζει ότι τα αναφερόμενα οφέλη δεν υποκαθιστούν τις συνολικές υγιεινές συνήθειες. Επιπλέον, πρέπει επίσης να περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με την ποσότητα του τροφίμου που πρέπει να καταναλωθεί για να επιτευχθούν τα δηλωμένα θετικά αποτελέσματα και, εάν ισχύει, μια δήλωση που απευθύνεται σε άτομα που θα πρέπει να αποφύγουν τη χρήση του τροφίμου και μια προειδοποίηση για προϊόντα που ενδέχεται να αποτελέσουν κίνδυνο για την υγεία εάν καταναλωθούν υπερβολικά.

Όπως και οι διατροφικοί ισχυρισμοί, η EFSA εγκρίνει όλους τους ισχυρισμούς υγείας στην ΕΕ. Ο κατάλογος των εγκεκριμένων ισχυρισμών υγείας είναι διαθέσιμος σε δημόσιο μητρώο. Για νέους ισχυρισμούς υγείας, πρέπει να υποβληθεί φάκελος με τα υποστηρικτικά στοιχεία στην EFSA, από την εταιρεία που επιθυμεί να κάνει τον ισχυρισμό σε ένα τρόφιμο ή ποτό, και να ακολουθηθεί η διαδικασία έγκρισης. Για ισχυρισμούς μείωσης παράγοντα κινδύνου ασθένειας και ισχυρισμούς για την υγεία των παιδιών, ισχύουν πιο περίπλοκες διαδικασίες.

Οι ισχυρισμοί καθιστούν ένα προϊόν «υγιεινότερο»;

Οι ισχυρισμοί χρησιμοποιούνται για να παρουσιάσουν τα προϊόντα ως έχοντα ένα επιπλέον όφελος για την υγεία ή τη διατροφή. Ωστόσο, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι δεν λαμβάνουν υπόψη τη συνολική διατροφική ποιότητα του προϊόντος, και μόνο επειδή ένα προϊόν διατροφής έχει έναν διατροφικό ισχυρισμό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι υγιεινό. Για παράδειγμα, ένα τρόφιμο που είναι υψηλό σε λιπαρά, αλάτι ή/και ζάχαρη μπορεί ακόμα να χρησιμοποιεί ισχυρισμούς όπως «πλούσιο σε βιταμίνη C» ή «υψηλό σε φυτικές ίνες», ακόμα κι αν τα συνολικά οφέλη για την υγεία και τη διατροφή του προϊόντος είναι χαμηλά. Εάν δείτε οποιονδήποτε από αυτούς τους ισχυρισμούς, ελέγξτε τη διατροφική δήλωση και τον κατάλογο συστατικών για να συγκρίνετε μεταξύ των προϊόντων για την πιο υγιεινή επιλογή. Τα μεμονωμένα προϊόντα διατροφής με συγκεκριμένους διατροφικούς ισχυρισμούς και ισχυρισμούς υγείας θα πρέπει επίσης να εξετάζονται στο ευρύτερο πλαίσιο μιας ολόκληρης δίαιτας. Με άλλα λόγια, ενώ ορισμένα προϊόντα μπορεί να αναδεικνύουν συγκεκριμένα οφέλη, είναι η συνολική ποικιλία και ισορροπία των καταναλισκόμενων τροφίμων που διαδραματίζει ρόλο στην προώθηση και διατήρηση της καλής υγείας.

Σύνοψη

Οι διατροφικοί ισχυρισμοί είναι δηλώσεις που περιγράφουν τις διατροφικές ιδιότητες ή τα χαρακτηριστικά ενός τροφίμου, ενώ οι ισχυρισμοί υγείας είναι δηλώσεις που συνδέουν ένα συστατικό τροφίμου ή ένα συστατικό με ένα αποτέλεσμα υγείας. Παρέχουν πληροφορίες μόνο για ένα συγκεκριμένο θρεπτικό συστατικό και επομένως δεν καθιστούν απαραίτητα ένα προϊόν υγιεινό. Να θυμάστε: Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν σας δίνουν την πλήρη εικόνα ενός τροφίμου, όπως την περιεκτικότητά του σε (πρόσθετα) λιπαρά, ζάχαρη ή αλάτι. Ελέγξτε τη διατροφική δήλωση και τον κατάλογο συστατικών για να συγκρίνετε μεταξύ των προϊόντων για την πιο υγιεινή επιλογή.